Cerita rakyat
A. Crita rakyat
Crita rakyat yaiku crita kang dicritakake kanthi turun temurun utawa kang wis dadi tradhisi ing masyarakat
B. Ciri-ciri crita rakyat
fitur crita rakyat ing ngisor iki:
1.Diwenehi tatanan mudhun (saka para leluhur nganti saiki).
2. Jeneng pengarang ora dingerteni (anonim).
3. Akeh ngemot nilai-nilai luhur.
4. Iki tradisional nanging nglipur.
5.Dadi pirang-pirang versi lan variasi saka crita.
6. Cara crita sing diungkapake yaiku ing klise.
7. dikirim kanthi lisan kanthi tembung tutuk.
C. Unsur crita rakyat
Ing ngisor iki minangka sawetara unsur penting sing kudu ditindakake dening crita rakyat:
1. Tema
Tema minangka masalah utawa ide utama yaiku jiwa lan inti saka crita.
2. Alur
Plot minangka kumpulan acara sing bisa ditindakake kanthi cara mbentuk hubungan kausal. Sejatine, folklor bisa dipérang dadi loro, yaiku maju lan mundur.
3. Latar Crita (Setelan)
Setting crita minangka gambaran babagan swasana, papan, lan wektu nalika ana prastawa. Setelan crita bisa dipérang dadi telung jinis:
1. Latar panggonan (kayata: ing omah, ing kraton, ing kebon, lan liya-liyane).
2. Nyetel wektu (kayata: ing jaman biyen, esuk, wengi, lsp)
3. Latar swasana
(kayata: swara jago kluruk, piring, dll.)
4. Penciptaan
Charisasi yaiku gambaran babagan sifat utawa watak sing diduweni dening para paraga sajrone crita.
5. sudut pandang
Persepektif yaiku perspektif penulis nalika ngirim dalane crita.
6. Amanat
Amanat minangka pesen moral sing dikepengokake dening para pamaca
D. Jinise crita rakyat
Ana macem-macem jinis crita rakyat sing berkembang ing antarane masarakat. Ing ngisor iki minangka sawetara jinis crita rakyat lan contoh sing kudu ngerti:
1. Kisah Kewan (Fabel)
Crita kewan (dongeng) nduweni karakteristik yaiku watak crita sajrone wujud kewan sing nduweni kabisan kaya manungsa. Kewan bisa ngomong, mangan, ngombe, duwe kulawarga, duwe anak, lan liya-liyane. Dadi, dongeng iki sejatine dudu crita kewan biasa. Amarga fabel minangka metamorfosis gesang manungsa.
Kayane pangripta sengaja nggambarake panguripan manungsa lumantar crita kewan supaya critane ora nate mbebayani marang sing maca utawa wong sing ngrungokake crita kasebut. Conto fabel kalebu: kren lan asu, singa lan beruang, lan liya-liyane.
2. Crita Asal (Katrangan)
Kanthi wiyar, cariyos asal dipérang dadi telung jinis yaiku:
1.) Crita asal usul flora
Tuladha: tanduran sawah dipercaya asale saka Dewi Sri, tanduran yam ngemot racun amarga kena panah saka racun saka wit jagung, lan liya-liyane
2.) Crita asal kewan
Tuladha: iwak emas duwe warna getih sing tepat kaya getih manungsa amarga dikandhakake yen iwak emas iku asale saka manungsa, awake sapi iki sagu amarga sandhangane ditukul nganggo kaos kebo gedhe sing adus.
3.) Cariyos asal usul ing papan kasebut
Tuladha: jeneng Gunung Tengger dilaporake asale saka pasangan bojo Rar Anteng lan Joko Seger, Gunung Tangkuban Perahu ing kutha Bandung saka prau sing diduweni Sangkuriang. Nalika dheweke nesu, dheweke nyepak prau nganti prau kasebut ditutup lan akhire dadi gunung Tangkuban Perahu.
3. Crita Pelipur Lara
Crita saka sawijine crita yaiku crita sing sengaja didhawuhi nguja ati wong liya. Biasane isi crita kasebut pancen ayu banget, kebak bayangan lan impen sing nggambarake kaendahan lan rasa seneng. Contone crita babagan gesang sang putri ing kraton, crita babagan senjata suci sing bisa menehi panjalukan, lan liya-liyane.
4. Crita lucu
Salah sawijining jinis cerita rakyat sing paling populer yaiku crita humor. Tuladha crita humor kayata Pak Sukarem, Lebai Malang, lan liya-liyane Sanajan crita kasebut medeni, ngemot pesen moral. Liwat crita Lebai Malang, mula kita mulangake supaya ora murko. Amarga wong rakus ora bakal entuk apa-apa.
5. Mitos
Mitos minangka jinis crita sing nyritakake urip para dewa. Crita kasebut suci lan uga mistis. Tuladhane kayata crita Nyi Roro Kidul, Dewi Sri, Hikayat Sang Boma, lan liya-liyane.
6. Sage
Sage minangka jinis folklor sing isine ngemot sejarah. Conto sage yaiku Damarwulan, Ciung Wanara, Roro Jonggrang, lan liya-liyane.
7. Epik
Epik minangka crita heroik. Tuladha kayata crita Ramayana, Mahabrata, lan liya-liyane.
8. Hikayat
Hikayat yaiku jinis cerita rakyat sing nyritakake babagan kulawarga kraton, urip wong bangsawan utawa wong sing misuwur ing jaman kuna. Biasane isine crita babagan kedadeyan sing ora ana gandhengane, kayata duwe kekuwatan gaib, kekuatan, utawa dumadakan ana mukjijat. Contone Hikayat Abu Nawas, Hikayat Panji Semirang, lan liya-liyane.
(Kephetik saka:
https://www.kata.co.id/Pengertian/Cerita-Rakyat/1443)
